Havayolu sektörü, ABD-İsrail ve İran arasındaki gerilimin etkisiyle derin bir jet yakıtı kriziyle karşı karşıya kaldı. Bu durum, bilet fiyatlarının beklenen artış yerine ciddi indirimlerle karşılaşmasına yol açtı. Havayolu şirketleri, savaş endişeleri nedeniyle azalan seyahat talebini artırmak amacıyla yaz sezonu uçuşlarında fiyatlarını hızla düşürmeye başladı. Tüketicilerin tatil planlarının bozulmasından korkarak rezervasyon yapmaktan kaçınması, bu stratejinin arkasındaki nedenlerden biri oldu.
Havayolu şirketleri, bilet başına karlarını azaltarak sürümden kazanma stratejisine yönelmek zorunda kaldılar. Sektör temsilcileri, bu hamlenin belirsiz bir dönemde kesin bir çözüm sunmadığını ifade ediyor. Türk Hava Yolları Yönetim Kurulu Başkanı Murat Şeker, durumu “Pandemi dönemindeki belirsizliklerle benzer bir süreçteyiz. Uzun vadeli planlar için öngörü çok sınırlı” sözleriyle değerlendirdi.
İNDİRİM YARIŞI BAŞLADI
Nisan ayının başında yaşanan yakıt kıtlığı uyarılarının ardından, popüler uçuş rotalarında bilet fiyatları düşüş göstermeye başladı. Yapılan analizler, yaz aylarında Akdeniz’e yönelik 50 popüler rotadan 27’sinde büyük indirimler olacağını gösteriyor. Örneğin, Londra Heathrow’dan Nice’e veya Manchester’dan Palma’ya yapılan uçuşlarda yüzde 10’u aşan indirimler gözlemlendi. Milano ile Madrid arasındaki uçuşlarda ise indirim oranı yüzde 44’e kadar yükseldi. Diğer rotalarda ise fiyat değişiklikleri daha sınırlı kaldı. Havayolu şirketleri, boş koltukları doldurmak için agresif indirim politikaları uygulamak zorunda kalıyor. Barclays analisti Andrew Lobbenberg, durumu bir “güven oyunu” olarak nitelendirerek Avrupalı yolcuların kararsızlığına dikkat çekti.
Kriz dönemlerinde seyahat alışkanlıkları hızla değişiyor. Ipsos’un verilerine göre, İngiltere’deki tüketicilerin beşte biri tatilini yurtdışından yurtiçine kaydırdı. Türkiye’de ise Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, yurt dışını ziyaret eden Türk vatandaşlarının sayısı bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 13,1 artarak 2 milyon 936 bin 279 kişi oldu. Yurt dışında seyahat eden vatandaşların kişi başı ortalama harcaması ise 758 dolar olarak belirlendi. Türkiye’nin uluslararası yakıt tedarik hatlarına yakınlığı ve savaştaki tarafsız pozisyonu bu durumu etkileyen faktörler arasında gösterildi. Trivago yöneticisi Johannes Thomas, insanların kriz dönemlerinde kendi ülkelerinde kalmayı tercih ettiğini belirtti.
CEO’LAR ENDİŞELİ
Bu süreçte dünya genelinde havayolu kapasitelerinden 2 milyon koltuk çıkarıldı. Bazı havayolu şirketleri kârlarını korumak adına operasyonlarını azaltırken, bazıları azalan talep nedeniyle uçuş sayılarını düşürdü. Wizz Air CEO’su József Varadi, belirsizliğin talebi olumsuz etkilediğine dikkat çekerek, “Kısa vadede belirsizlik var. İnsanlar ‘İşimi kaybeder miyim ya da arabamın deposunu doldurabilir miyim?’ diye düşünüyor. Bu tür tereddütler fiyatları düşürüyor, ancak yolcuların risk alarak şimdi rezervasyon yapması gerekiyor; yazın fiyatların çok daha yüksek olabileceğini unutmasınlar” açıklamasında bulundu. Havayolu şirketleri, güveni yeniden sağlamak adına çeşitli kampanyalar ve vaatlerde bulunuyor. Örneğin, EasyJet mevcut paket turlar için yakıt ek ücreti talep etmeyeceğini duyurdu. Şirketin CEO’su Kenton Jarvis, küresel olayların yolcu güvenini etkilediğini belirterek, herkesin uçuş ve tatil planlarını güvenle yapma hakkının bulunduğunu vurguladı.